Kruisbandletsel

Kruisbandletsel – Symptomen, diagnose en moderne behandeling

De voorste kruisband (ACL) is een van de belangrijkste ligamenten in het kniegewricht. Deze zorgt voor stabiliteit in het kniegewricht door te voorkomen dat het scheenbeen ten opzichte van het dijbeen naar voren schuift. Wanneer de kruisband is gescheurd, voelt de knie vaak instabiel aan en ervaren veel mensen een duidelijke knal, zwelling en het onvermogen om de activiteit voort te zetten. Verderop op de pagina staan meer uitgebreide beschrijvingen voor wie zich hierin wil verdiepen.

Symptomen van een blessure aan de voorste kruisband

• Een plotselinge knal of plop in de knie
• Het kniegewricht voelt onstabiel aan of ‘begeeft het’
• Snelle zwelling binnen enkele uren
• Pijn bij inspanning en beweging
• Moeilijkheden om een sport of activiteit voort te zetten

Deze symptomen zijn kenmerkend voor een ACL-blessure en moeten worden beoordeeld door een ervaren kniechirurg.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Een ervaren chirurg op het gebied van kruisbanden kan de diagnose vaak stellen op basis van:

• Je letselgeschiedenis
• Klinisch onderzoek naar instabiliteit van het kniegewricht
• Vergelijking met de gezonde knie
• Bepaling van de speling

Een MRI-scan wordt gebruikt om de diagnose te bevestigen en eventuele bijkomende letsels aan de meniscus of het kraakbeen te beoordelen.

Behandeling van een kruisbandletsel

Moet het kruisband worden geopereerd?

Sommige mensen kunnen zonder operatie functioneren, mits de spieren sterk genoeg zijn om het kniegewricht te stabiliseren. Een operatie wordt doorgaans aanbevolen als:

• Het kniegewricht is nog steeds instabiel
• Je beoefent een sport waarbij je van richting verandert
• Je bent jong en actief
• Er bestaat een risico op meniscus- of kraakbeenletsel

Kruisbandoperatie (ACL-reconstructie)

Bij een ACL-reconstructie wordt het beschadigde kruisband vervangen door een nieuwe pees – meestal afkomstig uit de achterkant van het bovenbeen of de knieschijf. Voordelen van een reconstructie:

• Minder risico op meniscus- en kraakbeenletsel
• Minder risico op artrose op latere leeftijd
• Hoog slagingspercentage (meer dan 90 % in Denemarken)

De modernste techniek is de All-inside ACL, waarbij één pees vier keer wordt gevouwen en met kleine metalen plaatjes wordt vastgezet. Deze methode zorgt voor een sterke stabiliteit en minder weefseltrauma.

Primaire kruisbandreconstructie – wanneer de kruisband kan worden gehecht

In sommige gevallen kan de kruisband opnieuw worden vastgenaaid (ACL primary repair). Dit is mogelijk wanneer:

• De kruisband is bij het bot afgescheurd
• Een MRI-scan toont aan dat de kwaliteit van het weefsel intact is gebleven
• Voordelen:
• Je eigen kruisband blijft intact
• Sneller herstel
• Na ongeveer 6 maanden kan men weer gaan sporten

De methode wordt vaak aangevuld met een kunstmatige band (Fibertape) voor extra stabiliteit.

Revisie van de kruisband – als de operatie geen blijvend resultaat oplevert

Als een eerder geopereerde kruisband verzwakt of gescheurd is, kan een heroperatie worden uitgevoerd. Hierbij wordt het volgende beoordeeld:

• Eerdere graft
• Botkanalen
• MRI-scan en röntgenfoto
• Mogelijkheid tot een 2-trapsbewerking bij brede kanalen
• Mogelijke transplantaten:
• De hamstrings van het andere been
• Quadricepspees
• De knieschijven
• Donorpezen (allograft) – worden zelden gebruikt vanwege hun kortere houdbaarheid

Helling van de nervus tibialis posterior – wanneer de helling invloed heeft op het kruisband

Een scheenbeen met een grotere hellingshoek (>12°) verhoogt de belasting op de kruisband en kan de oorzaak zijn van herhaaldelijke scheuren. Mogelijke behandelingen zijn:

• Osteotomie van het scheenbeen om de helling te corrigeren
• Reconstructie van de kruisband na correctie

Revalidatie na een kruisbandoperatie

Typisch verloop:

Krukken 1–2 weken

• Volledige belasting toegestaan
• Autorijden na ongeveer 3 weken
• Fietsen na 2 maanden
• Hardlopen na 4 maanden
• Contactsporten na 12 maanden

Het nieuwe kruisband moet de tijd krijgen om doorbloed te raken en te rijpen – daarom is geduld van cruciaal belang.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Hoe lang duurt het voordat je weer kunt sporten?

De meesten komen na 9–12 maanden terug. Bij een primaire reparatie kan dit sneller gaan.

Kan het kruisband vanzelf genezen?

Nee, in de meeste gevallen geneest het niet vanzelf, aangezien het kruisband in het gewrichtsvocht ligt, maar in zeldzame gevallen is het wel mogelijk.

Geldt er een leeftijdsgrens voor een kruisbandoperatie?

Nee. Dat hangt af van de genen, het activiteitsniveau en de ernst van de artrose.Hoeveel mensen lopen een kruisbandblessure op?

3.000–4.000 Denen per jaar – vooral bij voetbal, handbal en skiën.

Hoe zit het met Donjoy-verband na een operatie?

Dit wordt niet meer gebruikt omdat het overbodig is gebleken.

Achtergrond voorste kruisbandletsel 

Misschien heb je pech gehad en je knie verdraaid. Maak je je nu misschien zorgen dat je een kruisbandblessure hebt opgelopen? Hoe wordt de diagnose gesteld en hoe moet het worden behandeld? Nu kun je ervoor kiezen om te blijven googelen of om voor de betere weg te kiezen en hieronder verder te lezen.

Diagnostiek 

Een ervaren ACL-chirurg kan de diagnose stellen door simpelweg naar je geschiedenis te luisteren en je knie te onderzoeken. Voelde je knie aan alsof hij het begaf? Hoorde of voelde je een plop of knak in je knie? Zwol je knie op en kon je niet verder? Als je deze vragen met ja kunt beantwoorden, dan is er helaas een grote kans dat je een ACL-letsel hebt opgelopen. De diagnose van een ACL-letsel is moeilijk voor de onervaren kniearts. Het klinkt misschien vreemd, maar het vergt veel oefening om de paar millimeter verschil in losheid tussen je knieën te voelen. Helaas komt het daarom ook vaak voor dat ACL-letsel onopgemerkt blijft bij de eerste hulp of door je eigen arts.  

Onderzoek van de knie

De losheid van de knie kan eenvoudig en pijnloos worden gemeten ten opzichte van het gezonde been. We hebben hier een speciaal apparaat voor (zie afbeelding rechts – het ziet er gevaarlijk uit, maar dat is het niet!) Een MRI-scan kan de diagnose vaak bevestigen. De MRI-scan is ook een goede manier om te zien of er ook schade is aan de meniscus of het kraakbeen.

Wat is een ACL-operatie?

Een voorste kruisbandreconstructie, ook wel ACL-reconstructie genoemd, is een operatie waarbij de voorste kruisband wordt vervangen door een nieuwe band. Het nieuwe ligament wordt meestal gemaakt van een pees van de hamstring of kniepees. Tegenwoordig weten we dat mensen die een ACL-operatie ondergaan minder risico lopen op beschadiging van de meniscus en het kraakbeen. Daarom hebben minder mensen later een knieprothese nodig vanwege artrose in vergelijking met mensen die geen reconstructie ondergaan. Dit is ook de reden waarom mensen jonger dan 18 jaar altijd een ACL-operatie moeten ondergaan. Een kruisbandoperatie kost ongeveer.

Kan een ACL-letsel worden hersteld?

ACL-letsels genezen zelden vanzelf. Onderzoek heeft aangetoond dat een nieuwere techniek soms kan worden gebruikt om de beschadigde ACL te hechten. Eerder werd gezegd dat dit onmogelijk was. Er zijn verschillende redenen waarom het nu mogelijk is om de ACL te naaien. Ten eerste worden nu alleen verwondingen gehecht waarbij de ACL bij het bot is gescheurd. Wanneer de ACL opnieuw gehecht wordt, wordt deze vaak versterkt met een kunstband (dit wordt primaire ACL-reparatie genoemd – lees meer

hier

waar u kunt lezen dat het zelfs na 5 jaar goed werkt . Veel mensen vragen me waarom er in Denemarken zo weinig mensen zijn die deze operatie uitvoeren. Ik doe het zelf sinds 2016 en ik heb geweldige ervaringen. Het antwoord is dat Deense sportchirurgen waarschijnlijk erg terughoudend zijn in het toepassen van nieuwe technologie. Vaak blijken nieuwe technologieën toch niet zo goed te zijn als eerst gedacht. Deze methode wordt nu echter al zo lang gebruikt en laat zulke goede resultaten zien dat het tijd is om de techniek over te nemen.  

Hoe werkt het in de praktijk als de ACL moet worden gerepareerd?

Op basis van uw MRI-scan kan ik ongeveer inschatten of dit mogelijk is. Tijdens de operatie wordt de knie bekeken door een verrekijker. Hier kan dan definitief worden besloten of de kruisband kan worden gehecht of niet. Als dit niet mogelijk is, onderga je een standaard ACL-reconstructie. Wetenschappelijke artikelen over het onderwerp hier,  hier en hier.  

Hoe snel moet de knie worden geopereerd om hem te kunnen hechten?

Het is zelfs aangetoond dat zelfs als het letsel vele maanden oud is, het in sommige gevallen mogelijk is om de ACL opnieuw vast te zetten. Ik heb bijvoorbeeld met succes schade hersteld die 9 maanden oud was bij een 50-plusser.  

Wat zijn de voordelen van het hechten van de ACL in plaats van deze te reconstrueren?

Een van de voordelen van deze chirurgische methode is dat je eigen kruisband behouden blijft en je geen peesweefsel van elders hoeft te “oogsten”. Het andere grote voordeel van naaien is dat de operatie kleiner is. Dit betekent dat je sneller herstelt. Je kunt het sporten al na 6 maanden hervatten, waar het anders 12 maanden zou duren. Bekijk de video na primaire ACL-reparatie – onderaan de pagina.  

Techniek voor kruisbandreparatie

Links zie je hoe de techniek eruit ziet voor een ACL-reparatie. De link hieronder is een commentaar. Hier kun je lezen wat een van de toonaangevende onderzoekers op dit gebied te zeggen heeft over ACL-reparatie. Lees hier meer.

Ruptuur van een genaaide kruisband

In zeldzame gevallen is het hechten van de kruisband niet voldoende. In deze gevallen kan een standaard ACL-reconstructie worden uitgevoerd.

Moet een ACL-letsel überhaupt worden geopereerd?

Sommigen kunnen zonder operatie naar tevredenheid functioneren met een ACL-letsel. Als je fysiotherapie volgt en je spieren traint, kunnen ze sterk genoeg worden om je knie stabiel te houden. Het vereist goede oefeningen en ook balanstraining en reflextraining. Als je knie instabiel blijft, is het een goed idee om een operatie te ondergaan. ACL-operatie kan het risico op schade aan meniscus en kraakbeen verminderen.  

ACL-reconstructie bij ouderen?

Op welke leeftijd wordt een ACL-operatie uitgevoerd. Het eenvoudige antwoord is dat er geen leeftijdsgrens is. Het gaat erom welke genen je hebt. Als u op hoge leeftijd bent en uw knie niet wordt gekenmerkt door artrose (slijtage) en u ondanks revalidatie last hebt van een losse knie, moet u een reconstructie ondergaan. Patiënten ouder dan 50 jaar ervaren vaak een grotere verbetering in kwaliteit van leven na ACL-reconstructie dan jongere patiënten. Het klinkt misschien vreemd, maar dat komt omdat de verwachtingen tussen jong en oud verschillen.

ACL-reconstructiechirurgie

In Denemarken worden jaarlijks ongeveer 2.500 voorste kruisbandreconstructies uitgevoerd. De slagingspercentages liggen boven de 90%. Tegenwoordig wordt de operatie uitgevoerd met een binoculaire techniek (artroscopie). De gescheurde voorste kruisband wordt verwijderd en vervangen door een vervangende band. De modernste en beste methode is tegenwoordig om slechts 1 pees van het achterste dijbeen te gebruiken. Als alternatief kan de kniepees worden gebruikt.

Welke kruisbandmethode gebruik ik?

Ik gebruik een methode waarbij ik maar één pees gebruik, die dan 4 keer gevouwen wordt – ook bekend als de “All-inside ACL” Tight Rope techniek. Ik geloof dat de methode superieur is aan andere methoden. In zeldzame gevallen zit de knie zo los dat je ook een reconstructie van de externe ligamenten (ALL) nodig hebt. Hier kan de tweede pees van het achterste dijbeen worden gebruikt.  

De nieuwe kruisband (graft) wordt omhoog getrokken door een boorkanaal in de tibia en een niet-doorgaand boorkanaal in het femur. De nieuwe kruisband wordt vastgezet met kleine metalen plaatjes. De afbeelding toont de “All-inside ACL” techniek van Arthrex, die ik gebruik en die volgens mij de beste methode is. Er kan een vezeltape worden aangebracht langs de nieuwe kruisband. Het is een dunne, sterke band die fungeert als tijdelijke versteviging, een soort veiligheidsgordel. Het ontlast de nieuwe ACL totdat deze genezen is.

Terug naar sport

Fietsen op een hometrainer is veilig na ongeveer 2 maanden en hardlopen na 4 maanden. Contactsporten worden op zijn vroegst na 12 maanden aanbevolen en alleen nadat de fysiotherapeut groen licht heeft gegeven. Meestal kan pas weer worden gesport als de kracht van de dijspier is teruggekeerd. Dit wordt vergeleken met het andere been en je moet ook een normaal evenwicht hebben bereikt, enz.  

Waarom ga je niet gewoon weer sporten?

Af en toe heb je het gevoel dat je er klaar voor bent, maar dat is niet zo. Het probleem is dat de nieuwe ACL de eerste maanden verzwakt. Dit komt omdat het kruisbandtransplantaat zijn bloedtoevoer heeft verloren. Pas als er nieuwe bloedvaten zijn aangegroeid en het ligament is volgroeid, zal het sterk zijn. Een grote misvatting is dat jongere mensen eerder kunnen terugkeren in de sport dan oudere mensen. Eigenlijk is het tegenovergestelde het geval, in die zin dat jongeren onder de 18 een bijzonder hoog risico lopen om de nieuwe ACL te scheuren.  

Verstuikte kruisband 

Ik hoor vaak dat iemand een kruisbandblessure een verstuiking noemt. Het is een ongelukkige en verkeerde benaming. Het woord verstuikt doet denken aan een verstuikte enkel. De verstuikte enkel geneest meestal altijd goed en de enkel wordt stabiel. Helaas geldt dit niet voor een beschadigde ACL. Het probleem met ACL’s is dat ze in gewrichtsvloeistof lopen en daarom zelden genezen. De gewrichtsbanden in de enkel lopen niet door synoviale vloeistof. Dus een verstuikte ACL eindigt meestal met een losse knie. De verstuiking is waarschijnlijk het gevolg van wat een gedeeltelijke ACL blessure wordt genoemd, wat een zwelling in de ACL betekent zonder of met slechts een paar van de vezels gescheurd.  

Klassieke botkneuzing zoals gezien bij acuut ACL-letsel – dat is het wit in het bot dat je kunt zien in het midden van de femorale condylus en aan de achterkant van de tibiale condylus, vertegenwoordigt verhoogde vloeistof in het bot, zoals een kneuzing. Dit is waar de botten samenkomen op het moment van verwonding.

De Deense kruisbanddatabase

In deze database rapporteert de chirurg de gegevens van je knie en de operatiemethode die gebruikt is voor je ACL-reconstructie. Je moet ook je gegevens rapporteren en je wordt na 1, 2 en 5 jaar opnieuw gevolgd, zodat we de behandeling voortdurend kunnen verbeteren.

Vanaf hier wordt het heel bijzonder en hoef je geen tijd te verliezen als je een patiënt bent

LET procedure – Laterale extra-articulaire tenodese

Dit is een versteviging aan de buitenkant van de knie waarbij een strook van de tracutus ileotibialis pees wordt genomen en aan de buitenkant van de knie wordt vastgemaakt. Deze procedure vermindert enigszins het risico dat uw ACL-reconstructie na verloop van tijd verzwakt. Dit kan worden gebruikt als u bijzonder hoge eisen stelt aan sportactiviteiten waarbij u snelle richtingsveranderingen moet uitvoeren en uw knie rotatiegevoelig is. Als alternatief kan een zogenaamde ALLE reconstructie worden gebruikt.

Revisie Kruisband

Als je één van de weinige pechvogels bent waarbij je ACL-operatie niet heeft standgehouden, kun je in aanmerking komen voor een zogenaamde ACL-revisieoperatie. Als je een ACL-reconstructie laat doen, moet je weten dat er een aantal speciale overwegingen zijn om rekening mee te houden.

2-staps chirurgie wat is het?

Er kunnen twee operaties nodig zijn. Na je eerste ACL-operatie zullen er wat botkanalen zijn. Als je botkanalen te breed zijn, kan het daarom onmogelijk zijn om het nieuwe ACL stevig in de kanalen te laten genezen. In deze gevallen moeten de kanalen worden opgevuld met nieuw bot.  

Wat gebeurt er als de botkanalen vol zijn?

Na je opplanting moet je ongeveer 4-5 maanden wachten omdat de botkanalen moeten genezen voordat de nieuwe ACL geplaatst kan worden. Welke methode moet je gebruiken als je je ACL laat repareren? Dit is moeilijk te beantwoorden, omdat een reconstructie  van de kruisband (revisie kruisband) zeer variabel is en er veel factoren meespelen. Een röntgenfoto en een MRI-scan helpen bij het plannen van je operatie.  

Welk transplantaat voor revisie kruisbanden?

Het type transplantaat dat gebruikt wordt voor de nieuwe ACL hangt af van veel factoren, waaronder welk transplantaat eerder gebruikt is. Mogelijkheden zijn onder andere de hamstringpees van het andere been, Quadriceps transplantaat (dijbeenspieren), Patellapees transplantaat (knieschijfpees) of Allograft (donorpees). Donorpezen zijn op het eerste gezicht erg aantrekkelijk, maar helaas zijn deze pezen niet zo sterk als je eigen pezen. In het Seeland University Hospital, Køge en Aleris-Hamlet Parken hebben we een regionale functie voor dit type speciale revisiecorset.

Achterste tibiale helling

Dit toont een tibia met een verhoogde inclinatie (>12 graden), ook wel bekend als een verhoogde tibiale helling achteraan. De tibia zal de neiging hebben om naar voren te schuiven ten opzichte van het femur. Dit betekent dat er een verhoogde belasting is op de voorste kruisband en daarom was de voorste kruisbandreconstructie die ze eerder had ondergaan ook gescheurd.  

Correctie van tibiale posterior helling

Hier is een zijaanzicht van een knie voor en na de operatie. Er werd een tibiale osteotomie uitgevoerd om de tibiale posterior helling en 3 revisie kruisbanden te corrigeren. Deze patiënt had al twee keer eerder een ACL-reconstructie ondergaan, maar dat was helaas snel over. Dit komt doordat het femur naar voren gleed ten opzichte van de tibia door de hoge inclinatie van de tibia. Nadat de helling was gecorrigeerd, zal de derde kruisband waarschijnlijk levenslang meegaan.

De ervaring leert dat veel mensen die geopereerd worden voor een verhoogde tibiale helling eigenlijk geen tweede ACL-operatie nodig hebben omdat ze het gevoel hebben dat hun knie gestabiliseerd is.

Video van een patiënt die een reparatie van een gescheurde ACL heeft ondergaan – primaire ACL-reparatie genoemd. De video laat zien dat de ACL genezen is en de patiënt voelt zich gezond en stabiel en heeft het sporten hervat. In het Engels ACL primary repair. Ik heb ongeveer 25 van deze operaties uitgevoerd en alle patiënten zijn gestabiliseerd.

Scheur in bothechting bij kruisbanden

Je kunt de pech hebben een ACL-letsel op te lopen waarbij de botaanhechting van de ACL aan het scheenbeen scheurt. Het heet een eminentia fractuur. Dit betekent dat de kruisband niet aan het scheenbeen vastzit en operatief moet worden hersteld. Dit is geen spoedoperatie zoals veel breuken meestal wel zijn. Het botblok moet echter binnen de eerste 6 weken worden geniet. De operatie is een chirurgische ingreep waarbij sterke draden het botblok op zijn plaats trekken.

Elk jaar lopen 3-4.000 Denen een ACL-letsel op. De meeste blessures ontstaan tijdens sporten, vooral voetbal, handbal en skiën. ACL-letsels ontstaan wanneer de knie te veel wordt verdraaid.

Meestal wordt de ACL beschadigd wanneer er te snel van richting wordt veranderd, tijdens een schijnbeweging of bij de landing na een sprong. Een andere veel voorkomende oorzaak is skiën waarbij de binding niet loslaat.  

In de uren na de blessure zwelt de knie vaak op. 

{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “MedicalCondition”, “name”: “Kruisbandletsel (ACL-letsel)”, “alternateName”: “Voorwaartse kruisbandletsel”, “medicalSpecialty”: “Orthopedie”, “url”: “https://larsblond.com/korsbandsskade”, “description”: “Informatie over symptomen, diagnose en behandeling van een voorste kruisbandletsel, incl. ACL-reconstructie en primaire kruisbandreparatie.”, “possibleTreatment”: [ { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “ACL-reconstructie” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Primaire kruisbandreparatie” } ], “signOrSymptom”: [ “Knakkend geluid in de knie”, “Zwelling”, “Instabiliteit”, “Pijn bij belasting” ]}