Pijn aan de voorkant van de knie (patellofemorale pijn) – Oorzaken, symptomen en moderne behandeling

Pijn aan de voorkant van de knie – ook wel patellofemorale pijn genoemd – is de meest voorkomende oorzaak van knieklachten bij jonge en actieve mensen. Deze aandoening is een symptoom, geen afzonderlijke ziekte, en kan het gevolg zijn van veel verschillende mechanische of anatomische factoren in de knie.

Op deze pagina vindt u een volledig overzicht van de symptomen, oorzaken, onderzoeken, behandelingen en moderne chirurgische mogelijkheden als u al geruime tijd last heeft.

Deze pagina is speciaal voor mensen die langdurig last hebben van pijn rond of achter de knieschijf.

Wat is voorste kniepijn?

Pijn aan de voorkant van de knie is pijn rondom of achter de knieschijf. Deze aandoening komt vaak voor bij tieners en bij volwassenen die veel sporten. Aangezien de pijn verschillende oorzaken kan hebben, is voor een juiste diagnose ervaring en specialistische kennis vereist.

Typische symptomen

• Pijn achter of rondom de knieschijf bij het traplopen
• Pijn na langdurig zitten met een gebogen been (bijvoorbeeld tijdens het autorijden of in de bioscoop)
• Pijn bij hurken, rennen of springen
• Pijn in de knieholte
• Vastlopen of een gevoel van falen

Medische disclaimer: De informatie op deze pagina is algemeen van aard en kan een persoonlijk onderzoek niet vervangen. Diagnoses en behandelingskeuzes bij pijn aan de voorkant van de knie moeten altijd gebaseerd zijn op een individuele beoordeling door een gekwalificeerde orthopedisch chirurg. Neem contact op met een arts als u last heeft van aanhoudende pijn, instabiliteit of functionele beperkingen.

Recht op onderzoek

HUSK – Recht om binnen 30 dagen onderzocht te worden
Veel artsen weten niet dat er in Denemarken een wettelijk recht is om binnen 30 dagen onderzocht te worden. Als hier niet aan voldaan kan worden, kun je behandeld worden in een particulier ziekenhuis – klik hier om je recht te zien

De meest voorkomende oorzaken

Pijn aan de voorkant van de knie wordt vaak veroorzaakt door mechanische factoren in het patellofemorale gewricht, bijvoorbeeld:

• de knieschijf schuift scheef 
• de knieschijf zit te hoog (patella alta)
• het weefsel rond de knieschijf zit te strak – Hyperdruk
• draaiing in het dijbeen of onderbeen – Naar binnen gerichte knieschijven
• vlakke geleidingsgroef (trochleaire dysplasie)
• hyperpronatie van de voet
• slijmvliesplooi – Plica
• Artrose van de knieschijf 

Dwarsdoorsnede van de knie en de knieschijf

De afbeelding laat zien hoe de druk in het gewricht tussen de knieschijf en de groef kan toenemen als er sprake is van een kleine scheefstand. De bolletjes geven de druk weer.

Hoe voorste kniepijn onderzoeken

Een grondig onderzoek omvat het gehele been – van het bekken tot de voet:

• de as van het been
• naar binnen gerichte knieschijven
• “kameelknie” bij patella alta
• voetpositie
• spieren rond de heup en de dij
• pijnlijke plica

Aanvullende röntgenfoto’s, MRI- of CT-scans kunnen nodig zijn.

MRI-scan en voorste kniepijn

De MR-uitslag kan normaal zijn, zelfs bij ernstige mechanische oorzaken. Een scan kan het volgende aantonen:

• Hoge knieschijf
• Trochleaire dysplasie
• Een scheve knieschijf – talrijke oorzaken
• Kraakbeenbeschadiging
• Draaiing van het dijbeen of het scheenbeen (hiervoor is een speciale MRI- of CT-scan nodig)

Slijmvliesplooien zijn zelden te zien op een MRI-scan.

Behandelingsopties

De meeste mensen worden pijnvrij met:

• fysiotherapie
• krachttraining voor heupen, dijen en billen
• spanning
• evenwichtsoefeningen
• inlegzolen
• kniebandage of tape

Een operatie is een laatste redmiddel en alleen zinvol als de oorzaak duidelijk is vastgesteld.

Oefeningen die kunnen helpen

Eerst en vooral is het belangrijk om je bilspieren en dijspieren te versterken.

Hier zijn links naar een aantal knie-oefeningen

Wanneer moet u naar een medisch specialist?

• als de pijn de levenskwaliteit beïnvloedt
• als fysiotherapie en rust niet helpen
• als er een vermoeden bestaat van mechanische oorzaken
• als er blokkades of storingen zijn

Veelvoorkomende misvattingen

Patellofemoraal pijnsyndroom (PFPS)

Dit is geen syndroom, maar een symptoom met vele oorzaken.

Toen ik een jonge arts was, schreef ik een van mijn eerste wetenschappelijke artikelen over dit onderwerp, en pas jaren later drong het tot me door dat er geen syndroom bestaat.

“Het is psychologisch”

Nee. De pijn is reëel en wordt vaak veroorzaakt door mechanische factoren.

Chondromalacie

Een oude benaming voor beschadigd kraakbeen achter de knieschijf. Dit hoeft niet altijd pijn te doen.

Groeipijn

Sommige jongeren groeien er wel overheen, maar bij aanhoudende pijn moet de oorzaak worden achterhaald.

Anatomische oorzaken van chronische pijn aan de voorkant van de knie

1. Plica – slijmvliesplooi
2. Trochleaire dysplasie – vlakke groef
3. Patella alta – te hoog gelegen knieschijf
4. Hyperpressie – strakke buitenste ligamenten
5. Naar binnen gerichte knieschijven – gedraaide heup/onderbeen
6. Extrameerlig gelegen knieschijfpeesaanhechting (zeldzaam)
7. Valgus – kniebuiging
8. Chondromalacie – aangetast kraakbeen
9. Patellofemorale artrose

Chirurgische behandelingsopties voor chronische voorste kniepijn

• Plica – Slijmvliesplooiis kan eenvoudig worden verwijderd via een kijkoperatie en oneffen kraakbeen kan worden gladgestreken. 
• Verlenging van het laterale retinaculum. Hier wordt het buitenste ligament verlengd tot aan de knieschijf als je hyperdruk hebt.
• Distalisatie van de tuberositeit van het scheenbeen Hierbij wordt de aanhechting van de knieschijf naar beneden verplaatst als de knieschijf te hoog zit (Patella alta).
• Arthroscopische trocheoplastie waarbij je patella groef wordt verdiept als de groef te ondiep is.
• Kraakbeentransplantatie. Dit is als je grote kraakbeenbeschadiging hebt door een blessure.
• Femur derotatie osteotomie waarbij je het femur naar buiten draait. Dat is als je knieschijven naar elkaar toe wijzen.
• Tibiale derotatie osteotomie waarbij je je scheenbeen naar binnen draait. Dat is als je Chaplin-voeten hebt als je je knieschijven naar voren richt.
• Patellofemorale prothese – artrose van de knieschijf; hierbij wordt het kraakbeen in het gewricht tussen de knieschijf en de knieschijfgroef vervangen door kunstmatig materiaal.
• Gladstrijken van oneffen kraakbeen via een laparoscopische ingreep

Zeldzame kansen

• Laterale patellafacetectomie
• Fulkerson osteotomie
• De Elmslie-Trillat-procedure
• Variserende osteotomieën
• Reconstructie van de buitenste gewrichtsbanden na een mislukte operatie

Risico’s bij een operatie

Een operatie kan de pijn verergeren als de oorzaak niet correct is vastgesteld. De chirurg moet precies kunnen uitleggen wat de vermoedelijke oorzaak is en waarom.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan de MRI-scan normaal zijn, ook al heb ik pijn?

Ja. Veel mechanische oorzaken van pijn aan de voorkant van de knie — zoals plica, patella alta, dysplasie of een draaiing van het dijbeen of onderbeen — zijn niet duidelijk te zien op een MRI-scan. Een normale scan sluit daarom een werkelijke oorzaak niet uit.

Kan pijn aan de voorkant van de knie aangeboren zijn?

Ja. Sommige anatomische afwijkingen kunnen aangeboren zijn, zoals bijvoorbeeld trochleaire dysplasie, patella alta of een draaiing van het dijbeen. Andere ontstaan tijdens de groei.

Is pijn aan de voorkant van de knie gevaarlijk?

Normaal gesproken niet. Maar als er sprake is van een aanzienlijke afwijking in de mechanica van het kniegewricht, kan dit op termijn het risico op vroegtijdige patellofemorale artrose vergroten. Daarom moeten mechanische oorzaken grondig worden onderzocht.

Kan de pijn psychisch van aard zijn?

Nee. De pijn is reëel en wordt vaak veroorzaakt door mechanische of anatomische factoren. Veel patiënten worden niet grondig genoeg onderzocht voordat ze te horen krijgen dat „er niets aan de hand is”.

Mijn benen staan scheef — moet dat worden gecorrigeerd?

Alleen als je er last van hebt. Afwijkingen zonder symptomen hoeven niet te worden behandeld.

Mijn knieën kraken — is dat gevaarlijk?

Nee. Geluiden uit de knie komen vaak voor en duiden zelden op iets ernstigs. Het zijn de pijnen, niet de geluiden, die van belang zijn.

Is chondromalacie hetzelfde als pijn aan de voorkant van de knie?

Nee. Chondromalacie betekent onregelmatig of aangetast kraakbeen achter de knieschijf. Dit kan pijn veroorzaken, maar is slechts één van de vele mogelijke oorzaken.

alles wat je op een MRI-scan kunt zien.

Frustratie

Veel mensen raken gefrustreerd als ze last hebben van voorste kniepijn. Het is moeilijk uit te leggen aan je omgeving dat het pijn doet aan de binnenkant of rond de knieschijf. Er is niets te zien! Verman jezelf! Stop met zeuren! Ja, je moet veel luisteren. Het is veel gemakkelijker om uit te leggen dat het pijn doet als je je been hebt gebroken of een meniscusblessure of iets tastbaarders in je knie hebt. Soms kan de knie ook een beetje op slot gaan of kan er ongemak optreden dat geïnterpreteerd wordt als de meniscus die de oorzaak is van het klikken en de pijn, Als u geen grote kniedraai heeft gehad, is een meniscusletsel zelden de oorzaak van uw voorste kniepijn.

Pijn in de voorste knie

Mijn speciale interesse en expertisegebied is problemen rond de knieschijf. Deels losse knieschijf, maar ook voorste kniepijn (patellofemorale pijn) en knieschijfartrose.

Onderzoek en ontwikkeling

Het begon in 1998, toen ik een onderzoeksproject uitvoerde onder 250 patiënten met pijn aan de voorkant van de knie. Daaruit bleek dat ongeveer de helft van de patiënten na 6 jaar nog steeds last had van lichte tot matige pijn aan de voorkant van de knie. Helaas had 10% nog steeds ernstige pijn. Je kunt het artikel als pdf downloaden  hier. Andere onderzoeken hebben dit sindsdien bevestigd.

Oorzaken van de pijn

Tegenwoordig weten we dat er een aantal mechanische oorzaken voor de pijn kunnen zijn. De knieschijf kan bijvoorbeeld scheef lopen of de knieschijf kan te hoog of te strak zitten. Deze aandoeningen kunnen het kraakbeen belasten (chondromalacia patella). Dit leidt tot een ontstekingsaandoening of het kan slijtage en pijn veroorzaken.

Bandage en schoeninzetstukken voor pijn in de voorste knie

Er zijn talloze verschillende kniebandages; sommige mensen hebben er baat bij, anderen niet.

Voor mensen die hier bijzonder veel last van hebben, is er een heel specialeveerbandage die de krachten op de knieschijf kan verminderen wanneer je de trap afdaalt. Ik heb geen ervaring met deze bandage en ik weet niet of hij helpt, maar het idee is goed. Hier is een link naar een website waar je hem kunt kopen klik hierhier

Als je last hebt van hyperpronatie in je enkels, kan het een goed idee zijn om eens inlegzolen te proberen die de voetboog ondersteunen. Dit soort standaard anti-pronatie-inlegzolen zijn verkrijgbaar in de meeste sportwinkels. Als dat je probleem verhelpt, kun je het beste investeren in inlegzolen die speciaal voor jou op maat zijn gemaakt – deze zijn echter vrij duur, dus probeer eerst de standaard inlegzolen uit.

Chondromalacie

De foto links is gemaakt tijdens een artroscopische operatie. Bovenaan is de knieschijf en onderaan is de groef voor de knieschijf. Het kraakbeen aan de achterkant van de knieschijf is onregelmatig en ziek en dit wordt chondromalacie (ziek kraakbeen) genoemd. Chondromalacie is een veel voorkomende bevinding bij artroscopische chirurgie. Het gaat echter lang niet altijd gepaard met pijn. Sommige mensen ervaren echter wel voorste kniepijn en een knarsen en klikken achter de knieschijf als gevolg hiervan. In zeldzame gevallen waarbij het enige symptoom op slot zittende banden zijn, kan het kraakbeen worden gladgemaakt tijdens een artroscopische operatie.

MR-scanbeeld

Links is een dwarsdoorsnede van een normaal kniegewricht te zien. Bovenaan zijn de knieschijf (patella) en de groef (trochlea) te zien waarin de knieschijf glijdt.

Röntgenfoto

Hierboven zie je een röntgenfoto van een patiënt met naar binnen gerichte knieschijven en pijn aan de voorkant van de knie. Het lijkt alsof de knie scheef staat. Dit wordt het ‘winking sign’ genoemd wanneer het er zo uitziet.

Wanneer is een operatie nodig bij pijn aan de voorkant van de knie?

Je moet je laten opereren wanneer je pijn je levenskwaliteit zodanig beïnvloedt dat je vindt dat je er niet meer mee kunt leven en je bereid bent het risico te nemen dat aan een operatie verbonden is. Probeer eerst eens of je de pijn kunt verminderen door simpelweg je activiteitenniveau te verlagen. In de meeste gevallen is dat beter dan een operatie.

Waarom moet je je niet laten opereren bij pijn aan de voorkant van de knie?

Er is niets dat je niet nog slechter kunt opereren – deels omdat er risico’s aan verbonden zijn en deels omdat wij als chirurgen niet 100% foutloos zijn. Veel chirurgen zullen je doorgaans afraden om een operatie te ondergaan, omdat er in het verleden zoveel mislukte knieoperaties zijn geweest voor pijn aan de voorkant van de knie. Gelukkig zijn we inmiddels veel bekwamer geworden en weten we tegenwoordig dat er veel oorzaken zijn voor pijn aan de voorkant van de knie. Als de oorzaak wordt gevonden en je daarvoor op de juiste manier wordt geopereerd, is er een goed slagingspercentage, maar nooit een 100% slagingspercentage. Ik heb ook patiënten die ontevreden zijn. Aan de andere kant behoren degenen die jarenlang last hebben gehad en nu weer gezond zijn, tot de meest dankbare patiënten.

Conclusie

Zoals je kunt zien, zijn er talrijke chirurgische behandelingsmogelijkheden voor chronische pijn aan de voorkant van de knie, en het is van cruciaal belang dat de werkelijke oorzaak van de pijn wordt vastgesteld voordat je wordt geopereerd. Elke operatie brengt risico’s met zich mee en het risico bestaat dat een operatie je pijn verergert. Gelukkig zijn de resultaten na een operatie erg goed, mits de juiste oorzaak van de pijn is vastgesteld.  

Klik hier voor het E-Book “Voorste kniepijn”.

{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “MedicalCondition”, “@id”: “https://larsblond.com/forreste-knaesmerter-patellofemorale-smerter#condition”, “name”: “Pijn aan de voorkant van de knie (patellofemorale pijn)”, “alternateName”: “Patellofemorale pijn”, “url”: “https://larsblond.com/forreste-knaesmerter-patellofemorale-smerter”, “medicalSpecialty”: “Orthopedie”, “description”: “Pijn aan de voorkant van de knie is pijn rondom of achter de knieschijf en wordt vaak veroorzaakt door mechanische of anatomische factoren zoals patella alta, trochleaire dysplasie, plica, hyperdruk, naar binnen draaiende knieschijven of chondromalacie.”, “signOrSymptom”: [ “Pijn achter de knieschijf”, “Pijn bij het traplopen”, “Pijn bij squatten of hardlopen”, “Knieinstabiliteit”, “Blokkades”, “Pijn in de knieholte” ], “cause”: [ “Patella alta”, “Trochleaire dysplasie”, “Plica”, “Hyperdruk”, “Naar binnen gerichte knieschijven”, “Ernstige misalignment”, “Chondromalacie”, “Hyperpronatie” ], “associatedAnatomy”: [ “Patella”, “Trochlea”, “Quadricepspees”, “Tuberositas tibia”, “Femur”, “Tibia” ], “possibleTreatment”: [ { “@type”: “MedicalTherapy”, “name”: “Fysiotherapie”, “description”: “Krachttraining van heup, dij en bil, evenals rekoefeningen en evenwichtsoefeningen.” }, { “@type”: “MedicalTherapy”, “name”: “Inlegzolen”, “description”: “Worden gebruikt bij hyperpronatie om de stand van de voet te stabiliseren.” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Verwijdering van plica”, “description”: “Arthroscopische verwijdering van een slijmvliesplooi.” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Trochleoplastiek”, “description”: “Het vormen van een vlakke geleidingsgroef bij trochleaire dysplasie.” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Distalisering van de tuberositas tibia”, “description”: “Chirurgische verlaging van de knieschijf bij patella alta.” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Femurderotatie-osteotomie”, “description”: “Corrigeert naar binnen gerichte knieschijven door het dijbeen te draaien.” }, { “@type”: “MedicalProcedure”, “name”: “Derotatie-osteotomie van het scheenbeen”, “description”: “Corrigeert de draaiing van het scheenbeen bij Chaplin-voeten.” } ], “riskFactor”: [ “Hyperpronatie”, “Valgus-knie”, “Zwakke heup- en bilspieren”, “Eerdere knieblessures” ], “expectedPrognosis”: “De meeste patiënten worden pijnvrij bij een juiste vaststelling van de oorzaak en een gerichte behandeling. Een operatie is alleen relevant bij duidelijke mechanische oorzaken.”, “mainEntityOfPage”: “https://larsblond.com/forreste-knaesmerter-patellofemorale-smerter”}{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “FAQPage”, “@id”: “https://larsblond.com/forreste-knaesmerter-patellofemorale-smerter#faq”, “mainEntity”: [ { “@type”: “Question”, “name”: “Kan een MRI-scan normaal zijn bij pijn aan de voorkant van de knie?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Ja, een MRI-scan kan normaal zijn, aangezien veel mechanische oorzaken zoals plica, dysplasie of patella alta niet altijd duidelijk zichtbaar zijn.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Is pijn aan de voorkant van de knie gevaarlijk?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Normaal gesproken niet, maar bij chronische mechanische problemen kan vroegtijdige patellofemorale artrose ontstaan.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Kan pijn aan de voorkant van de knie psychisch zijn?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Nee, de pijn is reëel en wordt vaak veroorzaakt door mechanische of anatomische factoren.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Is chondromalacie hetzelfde als pijn aan de voorkant van de knie?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Nee. Chondromalacie betekent slechte kraakbeen achter de knieschijf en is slechts één van de vele mogelijke oorzaken.” } } ]}